Waarom we instinctief naar junkfood grijpen en niet naar gezonde voeding



Vind je deze video leuk? Klik hiernaast. Dank je ;-)
Sponsored by

Waarom is kiezen voor gezonde voeding toch zo moeilijk en grijpen we bijna instinctief naar snoep en junkfood? Leentje Vervoort doet hierover onderzoek aan de Universiteit van Gent.


22-02-2016 -  by Kevin Van der Straeten

Comments

Meld je hier aan om te reageren 





Transcript

Waarom is kiezen voor gezonde voeding toch zo moeilijk en grijpen we bijna instinctief naar snoep en junkfood? Leentje Vervoort doet hierover onderzoek aan de Universiteit van Gent.

 

Dag Leentje, welkom in de studio.  

 

Hallo.  

 

Waarom is het toch dat als we een pot snoep zien en een mooie stapel appels, we zo instinctief naar dat snoep lopen terwijl we het eigenlijk slecht voor ons lichaam is?  

 

We weten misschien inderdaad wel dat het slecht voor ons lichaam is, maar dat is eigenlijk iets wat pas de laatste jaren... Als we in de ontwikkeling van de mens zien is dat pas de laatste jaren slecht geworden. Snoep zit heel veel suiker in, er zit ook vaak heel veel vet in, en dat is iets dat we eigenlijk toch wel nodig hebben om te overleven. We hebben bijvoorbeeld vet nodig om onze hersenen te laten groeien, we hebben suiker nodig als bron van energie. Dus eigenlijk willen we dat wel, want we hebben het echt wel nodig. Maar wat in de laatste 50 jaar met ons voedingspatroon/-aanbod is gebeurd, is dat er een veel te groot aanbod is van snoep en een veel te groot aanbod van suikerrijke en vetrijke producten, en in elk van die producten zit dan nog eens te veel van die ongezonde stoffen.  

 

Maar zou je dan niet verwachten dat ons lichaam op een gegeven moment gaat zeggen: "we hebben nu genoeg suiker. We hebben nu die appel nodig". En dat we dan naar die appel gaan kruipen?  

 

Nee, dat is eigenlijk helaas nog niet zo. Ons lichaam en onze genen zijn eigenlijk nog niet even snel mee geëvolueerd met onze omgeving.  

 

En dat we het in al die eeuwen nooit gewoon zijn geweest om die dingen tegen te komen?  

 

Ja, het menselijk lichaam verandert maar heel traag, onze omgeving verandert heel snel, en we lopen met twee verschillende snelheden en daar zit eigenlijk de moeilijkheid, een probleem.  

 

Als we naar eten kijken, naar hongergevoel, dan zijn er eigenlijk verschillende types hongergevoel en waarom we gaan eten.  

 

Klopt, we hebben natuurlijk honger om dat we honger hebben. Omdat we energie nodig hebben en dat noemen wij als wetenschappers homeostatische honger, en die wordt getriggerd door signalen uit ons lichaam die ons eigenlijk moeten behoeden om uitgehongerd te raken. Je hebt voeding nodig om te kunnen bewegen. En dat soort eetgedrag wordt daardoor uitgelokt, het homeostatisch eten.  

 

Maar komen wij dat als mens in de Westerse maatschappij nog tegen? Want dat is ook niet na een halve dag niet eten, hè?  

 

Eigenlijk niet, nee. Maar een halve dag niet eten begint dat al wel. Want dan hebben we al een beetje een suikerdipje en dan mogen we misschien al wel weer wat gaan aanvullen. En dat kan ons lichaam nog altijd wel zeggen. Uithongering: nee, buiten oorlogssituaties komen we dat niet meer echt tegen, hè? Anorectische mensen ook nog wel, natuurlijk, maar dat is dan weer een klinisch verhaal. Maar in gewoon doorsnee eetgedrag heel weinig homeostatisch gedreven eten. Daarnaast hebben we hedonisch eten en dat is eigenlijk eten dat meer getriggerd wordt door stimuli in de omgeving; door dingen die we zien, dingen die we ruiken, dingen we die we misschien al eventjes op onze tong proeven en er dan meer van willen.  

 

Het feit dat we op een markt lopen waardat we heel veel geuren krijgen en dan krijgen we honger?  

 

Ja, ik geef altijd het voorbeeld van de popcorn in de bioscoop. Dat vind ik zo een echte...  

 

Ik begrijp meteen wat je bedoelt.  

 

Inderdaad, ook als ik kinderen iets vertel heeft iedereen zoiets van: "Mhmmm ik weet waar je het net over hebt". Dan kom ik meestal van tafel, hè? Want ja, als je naar de bioscoop gaat, dat is meestal nadat je gegeten hebt, en toch triggert die geur van popcorn ons om dan hedonisch te gaan eten. Dan gaan we niet eten om de voedingswaarde, maar om het plezier en de beloning die daarin zit. En een derde soort eetgedrag is het aangeleerd eten; het eten dat we gewoonweg doen uit gewoonte.  

 

"Het is 's ochtends, dus we moeten ontbijten." We moeten ontbijten...  

 

Ontbijten is sowieso goed, want we hebben de ganse nacht niet gegeten, we moeten ons lichaam energie geven en dan is het ontbijt onmisbaar. Maar bijvoorbeeld per se een 4 uurtje willen... Als tiener is dat eventueel nog nodig, omdat je als tiener ook veel meer nodig hebt, maar als volwassene heb je eigenlijk geen 4 uurtje meer nodig. hoeveel mensen nemen niet nadat ze net van hun werk komen, toch al vlug een knabbeltje, gewoon voor de gezelligheid, gewoon uit gewoonte, en dat is eigenlijk het aangeleerde eten.  

 

Maar als we dan naar een gezond voedingspatroon kijken, dan zijn dat wel dingetjes waar we misschien vanaf moeten komen.  

 

Ja, als we daar een beetje soepeler mee omgaan, en als we daar ons om te beginnen al bewust van worden; dat we vaak niet eten omdat ons lichaam het nodig heeft maar omdat we het geleerd hebben of omdat we er zin in hebben. Een beetje bewustwording kan altijd wel helpen. Dat is altijd een eerste stap naar een gezonder patroon.  

 

Hoe zit dat dan met bijvoorbeeld een voeding omwille... We noemen het in de volksmond emo-eters, omwille van de beloning?  

 

Ja, je hebt mensen die emo-eters zijn. Dat is niet alleen een term in de volksmond, maar ook psychologen gebruiken echt het woord 'emotioneel eten'. Emotioneel eten kan je zowel doen inderdaad omdat het leuk is, omdat je denkt: "ik ben in een feestelijke stemming, laat ons daar olijfjes bij nemen, laat ons daar blokjes kaas bij nemen..." Olijfjes is toch relatief gezond? Olijfjes mag dan nog. Een beetje kaas kan eigenlijk ook nog, maar het is altijd een beetje in mate en het is altijd een beetje te veel. Aan de andere kant zijn er ook emotionele eters omdat mensen zich ongelukkig voelen, en eigenlijk troost zo'n stuk chocolade dan wel, maar vaak heeft dat dan te maken met het feit dat je niet zo heel goed het verschil herkent in je lichaam van: "heb ik nu honger of ben ik nu ongelukkig?" Mensen die emotioneel gaan eten, kunnen eigenlijk heel slecht begrijpen wat de gewaarwordingen in hun lichaam eigenlijk betekenen. Dat is allemaal zo'n één grote pot nat, bij wijze van spreken, die zijn dan interpreteren als: "dit zal wel honger zijn".  

 

Dus wat je daarstraks zei: die bewustwording is ook hier heel belangrijk.  

 

Ja klopt, zeker. Bewustwording is altijd een eerste...  

 

En - nog zo eentje, hè? -: Hoe komt het dat als je gewoon bent om een tasje thee te drinken met suiker erin, dan een tas thee zonder suiker absoluut niet lust. Maar ik heb de indruk dat als je het volhoudt het wel weer lekker wordt.  

 

Klopt, daar speelt de leerpsychologie eigenlijk. Daar kunnen we de leerpsychologie bijnemen om dat te verklaren. We leren eigenlijk op verschillende manieren en we leren bijvoorbeeld door aanbieding van stimuli. En wat je ziet bij dat tasje thee: als we eerst gewoon zijn van: "dat eerste kopje thee zonder suiker is wel bitter. Dat gaan we niet lusten", Als we dat blijven proberen, een keer of 10-12, dan gaan we dat eigenlijk al gewoon zijn, die smaak.  

 

Zo snel toch?  

 

Ja, bij kinderen is dat eigenlijk ook, hè? Als je kinderen moet leren een bepaalde groente te laten eten, laat ze gewoon... Niet 10 dagen na elkaar, hè? Want dan zijn ze het helemaal beu. Maar geef ze ze regelmatig een paar keer en zeg desnoods gewoon van: "proef het, neem het in je mond, en als je het echt niet lust..." - leer ze op een beleefde manier -"...spuug het gewoon terug uit." Maar leer ze wennen aan die smaak. Want hoe vaker je iets proeft, hoe meer je het lekker en leuk gaat vinden.  

 

Zijn er dan dingen die we zelf kunnen doen om ervoor te zorgen dat als we die keuze krijgen tussen die appel en dat snoep, om dan de juiste keuze te maken?  

 

Goh, er zijn een aantal heel simpele dingen. Ik noem ze nu simpel maar ik weet dat ze in de praktijk altijd iets meer vragen. Maar toch, als je ze al begint dan ben je al vertrokken. En één van de meest gemakkelijke maatregelen die je zelf kan nemen is: zorgen dat je je gezonde alternatieven: je appel, je banaan, zet die op de keukentafel. Zet die echt pakklaar, dat als je in de keuken komt en je denkt: dat dat hetgeen is dat je direct ziet staan. Stop dat pak chips en die chocolade achterin de hoogste keukenkast die je hebt, dat je eigenlijk nog een stoel nodig hebt om erbij te kunnen. Want zulke moeite doen is vaak al te veel.  

 

En vaak is dat de reden dat we die reep chocolade nemen, hè?  

 

Ja, want de één is gemakkelijk en lichter, die wikkel er even af en je hebt weer gegeten, en een appel denk je misschien: "die ene is misschien weer iets te sappig, dan moet ik mijn handen weer wassen". Als je dingen gemakkelijk maakt, ga je ze sneller doen. Toegang ertoe vergemakkelijken, dichter bij de hand nemen. Wat je niet bij je hebt, bijvoorbeeld op school, kun je ook niet eten. Als er in je boekentas een appel zit en geen stuk chocola, en er staat geen automaat... Dan ga je die appel opeten, want dan is er geen stuk chocolade.  

 

Maar helaas zie je dan op heel veel scholen een stop automaat en zo verder staan.  

 

Ja klopt, er worden ook vanuit het beleid wel een aantal maatregelen genomen. Er zijn op heel wat lagere scholen geen frisdrankautomaten meer. Maar ook vanuit het beleid moeten er dingen gebeuren om het ons gemakkelijker te maken om de gezonde keuzes te maken. Is het alleen makkelijker maken of zijn er ook nog andere dingen? Makkelijker maken is zeker een hele goede. Wat je voor jezelf ook nog kan doen is... Je moet zeker niet alle lekkere dingen uit je leven bannen. Nee, je mag gerust wel eens snoepen, maar houd het voor een bijzondere gelegenheid. Neem niet elke dag een stuk chocolade mee naar school, of mee naar je werk, maar op een zondag mag je gerust wel eens een taartje eten. Maar maak daar dan een gezellig moment van. Bewaar het echt voor iets bijzonders.  

 

Maar dan misschien in plaats van die XL-zak chips een kleintje?  

 

Een kleintje. Of als je dan toch per toeval een grote zak chips meehebt, deel met je vrienden, deel met je familie, wie weet maak je jezelf er nog wel geliefd mee, en het wordt wel een extra leuk momentje. Maar inderdaad: porties verkleinen is ook altijd een hele goede aanpak. Porties verkleinen van de dingen die je beter niet neemt, porties vergroten van de dingen die je beter wel neemt. Een gewoon bord warm eten bestaat het best voor de helft uit groente. Als je dat gewoon op je bord legt en je eet het op, dan is het binnen.  

 

Leentje: dank je voor al deze inzichten.  

 

Alsjeblieft en graag gedaan.  

 

En u, beste kijker: bedankt voor het kijken en alweer tot volgende week!

Nieuwsbrief


Ontdek de nieuwsbrief